Trwająca od kilku lat likwidacja Zakładów Górniczych i Hutniczych "Bolesław" S.A. z siedzibą w Bukownie jest procesem, który niesie ze sobą liczne wyzwania dla środowiska i społeczności oraz gospodarki rejonu olkuskiego. Od lat siedemdziesiątych XX w. do 2016 roku głównym źródłem wody pitnej dla mieszkańców gmin Olkusz, Bukowno, Bolesław i Klucze były wody podziemne pochodzące z odwadniania kopalń rud cynku i ołowiu. Pobierana woda pochodzącą z odwodnienia zakładu górniczego była poddawana procesom uzdatniania na Stacji Uzdatniania Wody w Olkuszu a następnie systemem dystrybucyjnym kierowana była do odbiorców końcowych. SUW Olkusz zabezpieczała od 94% do 96% zapotrzebowania na wodę dla odbiorców głównie na terenie miast Olkusz, Bukowno ale także na terenie gmin Bolesław i Klucze.
Skutki środowiskowe likwidacji związane z zaprzestaniem odwadniania terenów aktywności górniczej spowodowały, pogorszenie jakości wód podziemnych do tego stopnia, iż technologia uzdatniania wody SUW Olkusz, nie była w stanie zapewnić uzdatnienia jej do parametrów wody pitnej przeznaczonej do spożycia przez ludzi. W związku z powyższym PWiK sp. z o. o. wychodząc naprzeciw zaistniałej sytuacji z kilkuletnim wyprzedzeniem przystąpiło do realizacji projektu zmiany systemu zaopatrzenia w wodę. Celem projektu było wybudowanie nowego głównego źródła wody dla olkuskiego systemu wodociągowego oraz wykonanie niezbędnej infrastruktury.
Dotychczas wykonano pierwszy z dwóch etapów realizacji przedsięwzięcia. W latach 2014- 2016 zrealizowano I Etap zmiany systemu zaopatrzenia w wodę czego efektem było wybudowanie 2 nowych ujęć wód podziemnych, modernizacja 2 kolejnych, budowa 18 km nowych rurociągów magistralnych, budowa kilkunastu kilometrów światłowodowej sieci sterowniczej oraz kilkunastukilometrowej sieci energetycznej oraz modernizacja wyrównawczych zbiorników wody czystej.
W związku z faktem, iż nowy system wodociągowy jest niedokończony jego zdolności produkcyjne są dużo mniejsze niż w sytuacji, w której głównym źródłem wody pitnej była woda pochodząca z SUW Olkusz. W tym kontekście inwestycja w rozbudowę systemu zaopatrzenia w wodę staje się kluczowa. Zagrożenia społeczne i gospodarcze związane z likwidacją kopalń ZGH Bolesław stanowią poważne wyzwanie dla lokalnej społeczności i gospodarki.
Inwestycja w infrastrukturę wodno-kanalizacyjną polegająca na rozbudowie systemu zaopatrzenia w wodę oraz poszukiwaniu i włączeniu do systemu zaopatrzenia w wodę nowego ujęcia staje się istotnym narzędziem wspierania społeczeństwa w procesie przystosowania się do tych zmian. Dostęp do czystej wody pitnej jest bowiem nie tylko kwestią zdrowia publicznego, ale również podstawowym elementem jakości życia i atrakcyjności danego regionu dla mieszkańców.
Projekt rozbudowy olkuskiego systemu wodociągowego zakłada wypełnienie celu zrównoważonego rozwoju, dbając o odpowiednie zarządzanie zasobami wodnymi i ochronę środowiska naturalnego. Dodatkowo osiągnięty zostanie efekt w postaci zwiększenia odporności regionu na potencjalne kryzysy ekologiczne.
Obecnie funkcjonujący system zaopatrzenia w wodę, eksploatowany przez Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o. o. w Olkuszu, objęty został inwestycją I. etapu modernizacji po zmianie źródeł wody, w wyniku rozpoczęcia procesu likwidacji kopalni ZGH Bolesław.
Nowy system dostarcza wodę do odbiorców zlokalizowanych na obszarze czterech gmin: Olkusz, Klucze, Bolesław oraz Bukowno
Źródłem wody są ujęcia wód podziemnych wyposażone w systemy dezynfekcji. Główne ujęcia (96-97% poboru) zlokalizowane są na terenie gminy Klucze, w miejscowościach Bydlin, Kolbark oraz Cieślin (dwa ujęcia). Lokalne ujęcia, o znacznie niższych wydajnościach, częściowo włączone do głównej sieci, zlokalizowane są w gminach Bukowno, Klucze i Olkusz. Woda z ujęć w gminie Klucze pompowana jest do układu magistral o średnicach DN280 – DN500. Nowymi magistralami, odwrotnie w stosunku do starego systemu, woda transportowana jest w kierunku zbiorników Parcze w Olkuszu.
Główna magistrala (przewód DN500) doprowadza wodę do dwóch zbiorników terenowych Parcze o pojemności 2 x 5000 m3, skąd grawitacyjnie, za pomocą przewodów sieci rozdzielczej trafia do odbiorców na terenie m. Olkusz i dalej do gmin Bolesław i Bukowno.
W obrębie sieci zasilanej poprzez zbiornik Parcze znajdują się liczne przepompownie wody regulujące ciśnienie wody wewnątrz sieci.
Obecny system zaopatrzenia w wodę PWiK Sp. z o.o. w Olkuszu opiera się na ujęciach wód podziemnych (jurajskich i triasowych) zlokalizowanych na obszarze wschodniej części gminy Klucze. Głównymi źródłami wody są: ujęcie w Bydlinie, ujęcie w Kolbarku i dwa ujęcia w Cieślinie. Studnie wywiercone zostały w węglanowych skałach jurajskich i triasowych.
Ujęcie w Bydlinie
Na podstawie próbnego pompowania określono wydajność eksploatacyjną
Qe = 180 m3/h przy depresji s = 20 m.
Zespół ujęć w Cieślinie
Studnia C-2
Na podstawie próbnego pompowania określono wydajność eksploatacyjną
Qe = 350 m3/h przy depresji s = 4,8 m.
Studnia C-3bis
Na podstawie próbnego pompowania określono wydajność eksploatacyjną
Qe = 180 m3/h przy depresji s = 32,5 m.
Ujęcie w Kolbarku
Studnia S-1
Na podstawie próbnego pompowania określono wydajność eksploatacyjną
Qe = 150 m3/h przy depresji s = 2,0 m.
Studnia S-1bis
Na podstawie próbnego pompowania określono wydajność eksploatacyjną
Qe = 300 m3/h przy depresji s = 10,2 m.
Zasoby wód podziemnych, na których bazuje obecny system zaopatrzenia w wodę to wody piętra jurajskiego (dominujący typ hydrochemiczny wapniowo-wodorowęglanowy) oraz triasowego (dominujący typ hydrochemiczny wapniowo-magnezowo-wodorowęglanowy). Są to wody o dobrej jakości, o mineralizacji ogólnej od 400 mg/dm3 do 600 mg/dm3 w przypadku wód jurajskich. Wody ujmowane ze studni i z sieci eksploatowanych przez PWiK Sp. z o.o. w Olkuszu podlegają stałemu monitoringowi przez własne akredytowane laboratorium oraz Powiatowy Inspektorat Sanitarny w Olkuszu. Wyniki przeprowadzonych badań wody potwierdzają, że wody ze studni spełniają wymagające normatywy dla wód do spożycia w zakresie wskaźników fizykochemicznych, nie ma przekroczeń dopuszczalnych wartości stężeń dla związków chlorków i siarczanów oraz azotanów. Należy podkreślić, że ujmowane wody nie zawierają zanieczyszczeń związanych z antropopresją.
Nowe inwestycje związane z budową systemu zaopatrzenia w wodę.
Budowa nowego ujęcia wody pitnej dla mieszkańców gmin Olkusz, Bukowno, Klucze i Bolesław. W ramach zadania zostanie wykonane ujęcie wód podziemnych na terenie gminy Olkusz, z którego woda będzie dostarczona do głównego systemu wodociągowego zaopatrującego w wodę mieszkańców gmina Olkusz, Bukowno, Klucze i Bolesław. W ramach zadania koniecznym jest również wybudowanie sieci wodociągowej, która będzie stanowiła połączenie pomiędzy ujęciem a głównym systemem wodociągowym.
Budowa magistrali wodociągowej Jaroszowiec – Olkusz. Magistrala będzie miała za zadanie tłoczyć wodę z terenu gminy Klucze gdzie zlokalizowane są główne ujęcia wody dla mieszkańców gmin Olkusz, Bukowno, Klucze i Bolesław.
Zadania są kontynuacją projektu zmiany systemu zaopatrzenia w wodę po likwidacji kopalń ZGH "Bolesław" S.A. w Bukownie jaki jest realizowany przez PWiK sp. z o. o. od kilku lat.
Niezbędny zakres do realizacji w ramach II Etapu zmiany systemu zaopatrzenia w wodę wskazany został przez ekspertów z Politechniki Krakowskiej w opracowaniu pn. tj. „Ekspertyza nt.: Wskazanie i wycena niezbędnych inwestycji stanowiących II. etap zaopatrzenia w wodę mieszkańców gmin: Olkusz, Bukowno, Klucze i Bolesław” Politechnika Krakowska Kraków, grudzień 2021 r.”.
Obecnie PWiK sp. z o. o. w 2024 roku wykonało nową studnię głębinową w Kolonii Zimkówce oraz uzyskało zatwierdzenie jej zasobów eksploatacyjnych na poziomie 200 m3/h, co czyni tą inwestycję celową pod kątem możliwości zaspokojenia ludności w wodę pitną. Zdolność produkcyjna nowej studni całkowicie zaspokaja dobowe zapotrzebowanie na wodę dla całego miasta Olkusz.
Obecnie trwają prace związane z opracowaniem dokumentacji przetargowej na wyłonienie wykonawcy zadania.
Nowy system dostarcza wodę do odbiorców zlokalizowanych na obszarze czterech gmin: Olkusz, Klucze, Bolesław oraz Bukowno
